നാഷണൽ ഫിലിം ആർക്കൈവ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാപകനും ആദ്യ ഡയറക്ടറുമായ പി. കെ. നായരുടെ ഓർമ്മ ദിനം ആചരിച്ചു.
പനച്ചി മൂവീസിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ പനച്ചി ബുക്സ് ഹാളിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ചടങ്ങിൽ പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരി ശാന്ത തുളസീധരൻ അനുസ്മരണ പ്രഭാഷണം നടത്തി. ശങ്കർ ദേവഗിരി അധ്യക്ഷനായ ചടങ്ങിൽ സിനിമാട്ടോഗ്രാഫർ അനീഷ് ലാൽ , കവയിത്രി ലക്ഷ്മി ചങ്ങണാറ എന്നിവർ സംസാരിച്ചു. ഇതിഹാസ ചലച്ചിത്ര ആർക്കൈവിസ്റ്റ് പി.കെ. നായരുടെ ചരമവാർഷിക ദിനത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ‘P K നായർ ഓർമദിനം’ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് നാട് നൽകിയ സ്മരണാഞ്ജലിയായി മാറി.
സിനിമകളുടെ വലിയൊരു ചരിത്രം തന്നെ സ്വന്തമായുള്ള അദ്ദേഹം ‘സെല്ലുലോയ്ഡ് മാൻ’ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
1933 ഏപ്രിൽ 6-ന് കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരത്താണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പരമേശ്വരൻ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്ന പി. കെ. നായർ തന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും ഉപരിപഠനവും തിരുവനന്തപുരത്ത് പൂർത്തിയാക്കി. വളർന്നുവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ തമിഴ് പുരാണ സിനിമകളോട് അദ്ദേഹത്തിന് പ്രത്യേക താല്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു, അവിടെനിന്നാണ് സിനിമയോടുള്ള ആകർഷണം തുടങ്ങുന്നത്. കേരള സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും സിനിമയിലായിരുന്നു. ഒടുവിൽ 1953-ൽ കേരളത്തിലെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹം മുംബൈയിലേക്ക് വണ്ടി കയറി; അതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാനതകളില്ലാത്ത യാത്രയ്ക്ക് തുടക്കമായി.
ആ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രശസ്തരായ പല സംവിധായകരുടെ കൂടെയും നായർ അസിസ്റ്റന്റായി ജോലി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ബിമൽ റോയ്, മെഹബൂബ് ഖാൻ, ഹൃഷികേശ് മുഖർജി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ അതിൽ ചിലരാണ്. എന്നാൽ സിനിമാനിർമ്മാണത്തിന്റെ കല അഭ്യസിക്കുന്നതിനിടയിൽ, താനൊരു നല്ല സംവിധായകനായേക്കില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അതിനുള്ള വൈഭവമോ താല്പര്യമോ തനിക്കില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. അങ്ങനെയാണ് 1961-ൽ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (FTII) റിസർച്ച് അസിസ്റ്റന്റ് തസ്തിക അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്.
ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്നാണ് നാഷണൽ ഫിലിം ആർക്കൈവ് ഓഫ് ഇന്ത്യ എന്ന മ്യൂസിയം ആരംഭിച്ചത്. 1964-ൽ മ്യൂസിയം സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ നായർ അവിടെ അസിസ്റ്റന്റ് ക്യുറേറ്ററായി നിയമിതനായി. ‘പ്രഭാത് ഫിലിം കമ്പനി’, ‘വാഡിയ മൂവിടോൺ’, ‘ജെമിനി സ്റ്റുഡിയോ’ എന്നിവ നിർമ്മിച്ച സിനിമകളുടെ ശേഖരത്തിൽ നായർക്ക് വലിയ അഭിമാനമായിരുന്നു. പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ ഋത്വിക് ഘട്ടക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായിരുന്നു, അതിനാൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല സിനിമകളും ഇന്ന് ഫിലിം ആർക്കൈവിൽ സുരക്ഷിതമായിരിക്കുന്നു. ഘട്ടക്കിന്റെ ‘മേഘേ ധാക്ക താര’ എന്ന ചിത്രം നായർക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
പൂജ്യത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ ഈ മ്യൂസിയം കെട്ടിപ്പടുത്തത്. അദ്ദേഹം ഏകദേശം 12,000 സിനിമകൾ ശേഖരിച്ചു, അതിൽ 8,000 സിനിമകൾ ഇന്ത്യൻ സിനിമകളാണ്. ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ കോണുകളിൽ നിന്നും പഴയ സിനിമകൾ കണ്ടെത്താനും അവ എന്നും നിലനിൽക്കുന്ന രീതിയിൽ സംരക്ഷിക്കാനും നായർക്ക് വലിയ അഭിനിവേശമായിരുന്നു. നഷ്ടപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതിയ പല പഴയ സിനിമകളും അദ്ദേഹം വീണ്ടെടുത്ത് ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ സംരക്ഷിച്ചു. ദാദാസാഹേബ് ഫാൽക്കെയുടെ ‘രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്ര’, ‘കാളിയ മർദ്ദൻ’, കൂടാതെ ബോംബെ ടാക്കീസ്, ജീവൻ നയ്യ, ബന്ധൻ, കങ്കൺ, അച്യൂത് കന്യ, കിസ്മത് എന്നിവ അദ്ദേഹം ശേഖരിച്ച സിനിമകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
വിദേശ സംവിധായകരായ ഇംഗ്മർ ബെർഗ്മാൻ, അകിര കുറോസാവ, ആൻഡ്രെ വെയ്ദ, ക്രിസ്റ്റോഫ് സനൂസി, ഫെഡറിക്കോ ഫെല്ലിനി, വിറ്റോറിയോ ഡിസിക്ക ഉൾപ്പെടെ ഉള്ളവരുടെ 4,000 ചിത്രങ്ങളും അദ്ദേഹം ശേഖരിച്ചു. 2012-ൽ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവും സംവിധായകനുമായ ശിവേന്ദ്ര സിംഗ് ദുംഗർപൂർ നായരുടെ ജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കി ‘സെല്ലുലോയ്ഡ് മാൻ’ എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി നിർമ്മിച്ചു. ഈ ഡോക്യുമെന്ററി നായരുടെ ജീവിതത്തെ പൂർണ്ണമായി വെളിപ്പെടുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് രണ്ട് ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങളും ലഭിച്ചു. ഈ ഡോക്യുമെന്ററി നിർമ്മിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ നായരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും വളരെ കുറച്ചുപേർ മാത്രമേ അറിയുമായിരുന്നുള്ളൂ. പൂനെയിലെ ആശയ് ഫിലിം ക്ലബ്ബിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കൂടിയായിരുന്നു പി. കെ. നായർ. 2016 മാർച്ച് 4-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.ക്യുമെന്ററി നായരുടെ ജീവിതത്തെ പൂർണ്ണമായി വെളിപ്പെടുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് രണ്ട് ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങളും ലഭിച്ചു. ഈ ഡോക്യുമെന്ററി നിർമ്മിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ നായരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും വളരെ കുറച്ചുപേർ മാത്രമേ അറിയുമായിരുന്നുള്ളൂ. പൂനെയിലെ ആശയ് ഫിലിം ക്ലബ്ബിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കൂടിയായിരുന്നു പി. കെ. നായർ. 2016 മാർച്ച് 4-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
